Menu
Lumière - Khát khao lưu giữ nghệ thuật thánh

Có lẽ từ những ngày chập chững bắt đầu nghiệp làm báo, tôi chưa có lần nào trải qua kinh nghiệm viết bài mà không gặp trực tiếp nhân vật. “Mùa Cô-vi thứ tư” này đã giúp tôi có một trải nghiệm mới, đó là cuộc nói chuyện kéo dài gần 3 tiếng đồng hồ qua Zoom, với những người chưa từng gặp mặt. Đằng sau những khung ảnh đại diện, sau những giọng nói được truyền qua internet, sau những dòng tin nhắn từ bàn phím của 8 con người đang ở cách xa nhau hàng chục cây số, là tâm tình, khát khao, hoài bão của những bạn trẻ đang ấp ủ chung một chí hướng về âm nhạc.

Tôi đang muốn nhắc đến nhóm Lumière, một cái tên vừa lạ vừa quen với bạn trẻ Việt Nam. Kể về những ngày đầu “thai nghén”, bạn Thành Phát - trưởng nhóm, nhớ lại một vài lần tình cờ vào độ mùa hè năm 2018, cứ mỗi sáng Chúa Nhật, thường thấy một nhóm bạn trẻ cùng tập luyện vĩ cầm (violin) ở sân Nhạc viện TP HCM, nhưng hình như chưa từng thấy họ biểu diễn ở đâu. Phát đã cùng một người bạn bắt đầu nhen nhóm ý tưởng rủ những “nghệ sĩ nghiệp dư” này vào nhà thờ. Từ đó, nhóm là nơi quy tụ của những tâm hồn yêu thích và đam mê kéo đàn violin. Họ tập luyện cùng nhau vào các buổi tối trong tuần. Sau đó, mỗi tháng một lần, tiếng vĩ cầm du dương lại vang lên từ ngôi nhà nguyện cổ trong khuôn viên tòa Tổng Giám mục TGP Sài Gòn. Các bạn trẻ lúc ấy bắt đầu hành trình phục vụ của mình, khởi đi từ những thánh lễ sáng Chúa nhật tại đây.

Con đường của Lumière từ những ngày đầu đến nay, có thể thấy là một hướng đi khác biệt so với phần lớn các ca đoàn hiện tại. Âm nhạc, trước hết đã là một lĩnh vực khá kén người, Thánh nhạc lại là một cuộc chơi lắm công phu. Lumière đã can đảm chọn bước vào vùng đất cần nhiều kỳ công khai phá ấy. Đến đây, một “kẻ ngoại đạo âm nhạc” như tôi đã không khỏi thắc mắc, tại sao các bạn trẻ, đa phần là những 9x chính hiệu, lại chọn con đường ít ai đi như thế? Lý giải thứ nhất, có lẽ Chúa đã trao cho họ những nén bạc quý, là tài năng và đam mê để bén duyên với âm nhạc cổ điển nói chung và nhạc cụ dân tộc nói riêng. Sau đó, khi nghe thêm những chia sẻ của các bạn, với tất cả những đam mê và nồng say tuổi trẻ, tôi đã tìm ra lý giải thứ hai cho thắc mắc của chính mình.

Để hiện thực hóa mục tiêu chung, Lumière đã “chạy” nhiều dự án theo những cách thức khác nhau. Có thể kể đến dự án Organère với ấn phẩm đầu tay - PLAY&PRAY vol.1. “Đứa con tinh thần” đầu tiên ra đời gồm các bản đệm đàn do chính thành viên của nhóm thực hiện. Đây là thành quả của sự tìm hiểu, học tập, thảo luận và sáng tạo; trở thành cẩm nang hữu ích cho các bạn trẻ quan tâm đến Thánh nhạc hoặc đang đệm đàn trong ca đoàn tại các nhà thờ Công giáo. Từ đó, nhóm tiếp tục mạnh dạn phát hành PLAY&PRAY vol.2 vào đầu mùa Vọng năm 2020. Với gần 30 tác phẩm là các bản đệm đàn dành cho các bài hát dùng trong phụng vụ mùa Vọng cùng một số chủ đề khác, một lần nữa, Lumière đã tạo nên tiếng vang trong cộng đồng. Nhận thấy được phần nào hiệu quả và sức lan tỏa của các tác phẩm, nhân dịp kỷ niệm 3 năm thành lập, nhóm sẽ phát hành PLAY&PRAY vol.3, dự kiến vào ngày 24/6 sắp tới.

Ngoài các ấn phẩm, nhóm cũng thực hiện các video minh họa các bản đệm đàn, giúp người đánh đàn có thể cảm nhận và hình dung rõ hơn nội dung trong các tác phẩm. Bạn Duy Khang, một trong các thành viên phụ trách phối nhạc và chuyển soạn các bài ca trong phụng vụ, luôn cố gắng vừa thực hiện đúng nhiệm vụ của Thánh nhạc, vừa làm sao thể hiện tinh thần hội nhập văn hóa. Quả là con đường gập ghềnh khó đi, khi các bạn đang mở cho chính mình một con đường mới chưa có nhiều người khai phá.

Liệu một cánh én có làm nên mùa xuân? Thực sự, tôi không chắc lắm về điều đó. Nhưng có một điều chắc chắn là, những cánh én nhỏ ấy vẫn chao lượn trên bầu trời nghệ thuật, với khát khao cháy bỏng của mình, các bạn đang dùng nén bạc Chúa trao để làm nảy sinh hoa trái tốt đẹp. Một trong những hoa trái đó, có thể kể đến đêm nhạc cầu nguyện với chủ đề Tâm tình hiến dâng, đã diễn ra vào cuối tháng 10 năm ngoái. Khi ấy, tôi may mắn có dịp tham dự sự kiện này. Vẫn còn nhớ, đó là một buổi tối cuối tuần, một đêm Sài Thành mưa như trút nước. Chương trình diễn ra tại nhà thờ Thiên Thần (quận 2, TP HCM), một địa điểm cách tương đối xa nội thành. Tưởng chừng như cơn mưa sẽ cản bước chân người tham dự, nhưng khi tôi đến nơi, các hàng ghế trong nhà thờ đã gần như chật kín người. Lumière đã mời nhiều ca đoàn như Gregorio - giáo xứ Mai Khôi, ca đoàn Cecilia – giáo xứ Chợ Đũi, ca đoàn thiếu nhi Teresa giáo xứ Châu Bình, thuộc TGP Sài Gòn; cùng một số bạn đệm đàn từ các Giáo phận Phú Cường, Vĩnh Long, Xuân Lộc, Bà Rịa, Cần Thơ,… Chương trình đã giới thiệu sơ lược về đàn organ cổ điển dùng trong nhà thờ, trình bày hợp xướng minh họa một số bài ca trong phụng vụ. Trong từng chi tiết từ âm thanh, ánh sáng, đến khung cảnh giáo đường,… các thành viên luôn cố gắng hướng cộng đoàn, ngay cả khi chỉ lắng nghe ca đoàn hát, cũng có thể kết hợp lòng trí của họ với những giai điệu, lời ca để nâng tâm hồn lên cùng Chúa. Tất cả những gì diễn ra trong đêm ấy đã minh chứng cho những điều Lumière đang theo đuổi.

Tiếp tục sứ mạng của mình, mỗi thành viên Lumière luôn tự hào vì tìm được tiếng nói chung, cảm thấy biết ơn vì nhận được sự đồng hành, hỗ trợ của một số linh mục và thầy dạy chuyên môn. Từ đó, các bạn trẻ vững tin hơn, cùng nhau học hỏi, kiên trì và tận tâm với những hoạt động của nhóm. Tuy có những lúc khó khăn, hoặc điều kiện khách quan không cho phép các bạn gặp nhau thường xuyên, nhóm đã có nhiều sáng kiến giúp giữ lửa và nối kết các thành viên. Dự án Con chiên Việt được ra đời trong thời gian các sinh hoạt tôn giáo tạm dừng vì dịch bệnh, với các sản phẩm Công giáo như tranh hoa giấy; bưu thiếp tô nhũ vàng; huy hiệu gỗ, sản phẩm đan len hình các Thánh; vẽ tranh minh họa kỹ thuật số; thiết kế nhận diện thương hiệu cho ca đoàn, hội đoàn; thiết kế và in ấn các ấn phẩm Công giáo,… Ngoài âm nhạc, đây cũng là một hướng mà Lumière đang trăn trở và quyết định dấn thân vào lĩnh vực nghệ thuật thị giác. Với các bạn, một sản phẩm chất lượng phải đến từ sự tỉ mẫn, cẩn thận, đạt đến độ tinh tế trong từng chi tiết.

Khi bối cảnh “bình thường mới” trở lại, nếu đến tham dự thánh lễ vào 7g30 tối Chúa nhật, tuần thứ tư trong tháng, tại giáo xứ Chợ Đũi (quen gọi là nhà thờ Huyện Sỹ, thuộc TGP Sài Gòn), bạn sẽ được cảm nhận được phần nào tâm tình và tâm huyết của các thành viên Lumière. Đó là một “designer” ấp ủ giấc mơ tìm được càng nhiều bạn trẻ cùng chí hướng. Một sinh viên Nhạc viện với khát khao hội nhập văn hóa, thể hiện trong các bài ca phụng vụ. Một giáo viên Toán, Lý có niềm đam mê với việc thiết kế âm thanh nhà thờ, giúp cho hiệu quả âm thanh của ca đoàn trở nên như tiếng thiên thần vọng xuống từ thiên đàng. Một bạn trẻ có cùng chí hướng với Lumière, cũng đang cần mẫn và kiên trì với các em trong ca đoàn thiếu nhi của mình suốt 5 năm nay. Đó còn là một cô gái đã theo các ca đoàn từ khi nhỏ, đau đáu làm sao dùng âm nhạc để cộng đoàn hướng lòng lên Chúa, hay như cách nói của bạn, “nhạc trong nhà thờ là nhạc hướng thiên”. Cùng tâm tư của nhiều thành viên khác nữa, tuy có xuất thân hay tư duy âm nhạc đôi khi khác nhau, nhưng trong lòng các bạn trẻ ấy luôn khắc khoải và khát vọng lưu giữ nghệ thuật thánh.

Vẫn còn nhớ, khi tôi ngỏ lời muốn tìm hiểu về nhóm, Thành Phát một mực từ chối và có phần bối rối: “Nhóm chẳng có gì đâu chị ơi, tụi em cứ tới đâu hay tới đó thôi ạ”. Nhưng sự thật, những tâm hồn trẻ đã đi cùng nhau được 3 năm. Họ sẽ còn gắn bó và cùng nhau bước tiếp nhiều năm tháng nữa. Nhà văn người Mỹ, Mark Twain, từng nói:

“Hai mươi năm sau, bạn sẽ hối tiếc vì những gì bạn không làm, hơn là những gì bạn đã làm. Vậy nên hãy tháo dây, nhổ neo ra khỏi bến đỗ an toàn”.

3năm của Lumière, một chặng đường tuy còn khiêm tốn, nhưng đủ để những hạt giống gieo xuống đất bắt đầu nảy mầm. Điều khiến tôi cảm phục ở anh bạn trưởng nhóm là sự tin tưởng tuyệt đối vào bàn tay dẫn dắt vô hình: “Cứ bước rồi Chúa sẽ nắm tay dắt đi”. Và cứ thế, 20 năm sau, khi nhớ về một thời tuổi trẻ cống hiến, chính niềm tin, quyết tâm và nỗ lực của các thành viên Lumière hôm nay sẽ trở thành những câu chuyện đáng kể mai sau.

Nếu cảm thấy thích thú, quan tâm đến Thánh nhạc cùng những hoạt động của Lumière, bạn có thể tìm hiểu thêm về nhóm và xem hình ảnh nhóm tại: Fanpage của nhóm

Bài viết : Nguyên Nhi
Thiết kế : Nguyễn Linh
Hình ảnh : Nhóm Lumière